Wcześniejsza spłata kredytu — jakie koszty bank musi oddać

Masz premię, sprzedałeś samochód albo po prostu chcesz pozbyć się raty. Wcześniejsza spłata kredytu to zawsze dobra wiadomość dla Twojego budżetu — ale wiele osób zapomina o drugiej połowie tej historii: bank musi oddać część kosztów, które pobrał z góry.

Poniżej opisujemy zasady dla kredytu konsumenckiego (gotówkowego, ratalnego, samochodowego). Kredyty hipoteczne mają osobną ustawę i nieco inne reguły.

Ustawa o kredycie konsumenckim daje Ci prawo do spłaty całości lub części kredytu w dowolnym momencie. Nie potrzebujesz zgody banku — wystarczy wpłata i zwykle dyspozycja w bankowości internetowej lub na infolinii.

Zgodnie z art. 49 ustawy przy wcześniejszej spłacie całkowity koszt kredytu obniża się o koszty dotyczące okresu, o który skrócono umowę — nawet jeśli zapłaciłeś je przed spłatą.

Przez lata banki oddawały tylko odsetki. Zmienił to wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 11 września 2019 r. w sprawie Lexitor (C-383/18): obniżka dotyczy wszystkich kosztów nałożonych na konsumenta. W praktyce oznacza to proporcjonalny zwrot między innymi:

• prowizji za udzielenie kredytu,
• opłaty przygotowawczej,
• kosztów ubezpieczenia powiązanego z kredytem,
• innych opłat pobranych jednorazowo na starcie.

Przykład: kredyt na 48 miesięcy z prowizją 2 000 zł spłacasz po 12 miesiącach. Umowa skraca się o trzy czwarte, więc do zwrotu przypada co do zasady około trzech czwartych prowizji.

Bank może zażądać rekompensaty za wcześniejszą spłatę tylko wtedy, gdy spłata przypada na okres, w którym oprocentowanie było stałe. Nawet wtedy rekompensata jest ograniczona:

• do 1% spłacanej kwoty, jeśli do końca umowy zostało więcej niż rok,
• do 0,5%, jeśli został rok lub mniej,
• i nigdy nie może przekroczyć odsetek, które zapłaciłbyś do końca umowy.

Przy oprocentowaniu zmiennym bank rekompensaty żądać nie może.

1. Poproś o rozliczenie. Po spłacie zażądaj od banku zestawienia: co zostało zwrócone, w jakiej kwocie i za jaki okres.
2. Sprawdź, czy zwrot objął prowizję i ubezpieczenie. Jeśli widzisz tylko odsetki, bank prawdopodobnie liczy po staremu.
3. Złóż reklamację na piśmie, powołując się na art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim.
4. Jeśli bank odmówi, możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego albo dochodzić roszczenia w sądzie. Roszczenia o zwrot kosztów kredytu mają swój termin przedawnienia — nie odkładaj sprawy latami.

Uwaga na kredyty hipoteczne

Kredyt mieszkaniowy podlega ustawie o kredycie hipotecznym. Zasady rekompensaty za wcześniejszą spłatę są tam inne — sprawdź swoją umowę i tę ustawę, zanim policzysz zwrot.

Źródła

• Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim — ISAP
• Wyrok TSUE w sprawie C-383/18 (Lexitor)
• Rzecznik Finansowy

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej.